Badania terenowe w ramach opracowania skarbu z VIII-VII w p.n.e. z Borowej

Realizowany przez Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi projekt naukowego opracowania skarbu z VIII-VII w. p.n.e. z Borowej, pow. piotrkowski, obejmuje także nieinwazyjne badania terenowe.

Ich głównym elementem są poszukiwania powierzchniowe, zmierzające do odkrycia w obrębie pól, ale także na terenach zalesionych, przede wszystkim zabytków z czasów depozytu czyli z wczesnej epoki żelaza. Akcja obejmuje 2 tury, wiosenną, przed rozpoczęciem prac rolnych oraz jesienną, po zakończonych zbiorach. Badania zlokalizowane są na terenie Gminy Bełchatów, w obrębie sołectw Janów i Bukowa oraz Gminy Wola Krzysztoporska, w obrębie sołectw Borowa, Moników i Pawłów Dolny. 

Centralnym punktem tego obszaru o powierzchni około 14 km2 są tzw. Góry Borowskie (określane także jako Borowska Góra lub Borowa Góra), sąsiadujące od zachodu z wsią Borowa. Są one doskonale znane lokalnej społeczności jako miejsce jednej z ważniejszych bitew w trakcie kampanii wrześniowej 1939 roku, upamiętnionej pomnikiem ku czci poległych żołnierzy 2. Pułku Piechoty Legionów płk. Ludwika Czyżewskiego. Wymieniona forma terenowa obejmuje pagórek morenowy sięgający 277 m n.p.m., o wyrazistym, stożkowatym kształcie i stokach o dużych spadkach, topograficznie wyróżniający się w skali Polski Środkowej. Obecnie zalesiony, wcześniej był wolny od drzew, umożliwiając założenie na nim lotniska szybowcowego, funkcjonującego przed II wojną światową, jak też w pierwszych latach okresu powojennego. Unaocznia to, jaką ekspozycję w terenie mógł mieć w pradziejach. 

Skarb odkryto prawdopodobnie w trakcie prac rolnych w latach 70-tych XX w., ale nie jest znane dokładne miejsca znaleziska. Natomiast niektóre dane przemawiają za tym, że depozyt mógł zostać złożony w pobliżu Borowskiej Góry. Jej specyficzny charakter oraz unikatowość zespołu zabytków, o rysującym się kultowym charakterze, dają podstawy do hipotezy o istnieniu na wzniesieniu we wczesnej epoce żelaza ośrodka obrzędowego, jakiego przykładem jest Góra Ślęża na Dolnym Śląsku, choć na znacznie większą skalę przestrzenną. 

W trakcie dotychczasowych badań wiosennych natrafiono na kilka stanowisk archeologicznych zbliżonych chronologicznie do datowania skarbu, zaś najcenniejszym odkryciem jest siekierka krzemienna z wczesnej epoki brązu (ok. 2300-1800 p.n.e.).

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury